NFT หรือ Non-Fungible Token เป็นรายการโทเคนที่แยกเอกลักษณ์ด้วยหมายเลขและสัญญาอัจฉริยะ มาตรฐาน ERC-721 รองรับการตรวจเจ้าของและการโอนโทเคน แต่ไม่ได้กำหนดโดยอัตโนมัติว่าผู้ถือจะได้ลิขสิทธิ์ ไฟล์ต้นฉบับ หรือสิทธิใช้งานเชิงพาณิชย์
แยก NFT ออกเป็น 4 ชั้น
| ชั้น | สิ่งที่มักอยู่ในชั้นนั้น | สิ่งที่ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| โทเคนบนเชน | หมายเลข Token ID ที่อยู่สัญญา เจ้าของ และประวัติการโอน | เชน สัญญาจริง สิทธิของผู้ดูแล และสถานะการโอน |
| Metadata | ชื่อ คำอธิบาย และตำแหน่งไฟล์ | เก็บที่ใด เปลี่ยนได้หรือไม่ และใครควบคุม URI |
| ไฟล์ผลงาน | ภาพ เสียง วิดีโอ หรือไฟล์อื่น | อยู่บนเชน เครือข่ายกระจายไฟล์ หรือเซิร์ฟเวอร์ทั่วไป |
| สิทธิทางกฎหมาย | ใบอนุญาต เงื่อนไขใช้งาน และข้อตกลงกับผู้สร้าง | อนุญาตให้ทำอะไร ใช้เชิงพาณิชย์ได้หรือไม่ และใช้กฎหมายใด |
ERC-721 รับรองอะไร
มาตรฐานกำหนดอินเทอร์เฟซสำหรับระบุเจ้าของ อนุมัติ และโอนโทเคนที่ไม่ซ้ำกัน รวมถึงทางเลือกสำหรับ Metadata แต่ตัว Metadata อาจชี้ไปยังทรัพยากรภายนอกและอาจเปลี่ยนได้ตามการออกแบบ การเห็นภาพบนตลาดจึงยังไม่ตอบว่าไฟล์อยู่ที่ใดหรือคงอยู่ถาวรหรือไม่
ทำไมการซื้อ NFT ไม่ได้โอนลิขสิทธิ์อัตโนมัติ
ลิขสิทธิ์เป็นสิทธิทางกฎหมายที่แยกจากการถือโทเคน ตามคำอธิบายของ WIPO การซื้อ NFT โดยทั่วไปไม่ได้ทำให้ลิขสิทธิ์ในผลงานย้ายตามมา เว้นแต่จะมีข้อตกลงหรือใบอนุญาตที่ระบุชัด ผู้ถือจึงควรอ่านเงื่อนไขที่มีผล ณ วันที่ทำรายการและเก็บสำเนาไว้
หากผู้สร้างไม่ได้มีสิทธิในผลงานตั้งแต่ต้น บันทึกบนบล็อกเชนก็ไม่ได้แก้ปัญหาสิทธินั้นให้ถูกต้อง บล็อกเชนอาจช่วยบันทึกว่าใครโอนโทเคนเมื่อใด แต่ไม่รับรองข้อเท็จจริงนอกเชนทุกเรื่อง
เช็กลิสต์ก่อนรับหรือซื้อ NFT
- ตรวจ Contract address และ Token ID จากแหล่งที่เชื่อถือได้
- เปิด Metadata URI และดูว่าใครมีสิทธิเปลี่ยนปลายทาง
- ตรวจตำแหน่งไฟล์จริงและความเสี่ยงหากบริการเก็บไฟล์หยุด
- อ่านใบอนุญาตว่าให้สิทธิแสดง ทำซ้ำ ดัดแปลง หรือใช้เชิงพาณิชย์หรือไม่
- ตรวจตัวตนและสิทธิของผู้ออกต่อผลงานต้นฉบับ
- ดูสิทธิ Admin ค่าลิขสิทธิ์ตลาด และข้อจำกัดการโอน
- เก็บสำเนาเงื่อนไข ใบอนุญาต และหลักฐานธุรกรรมตามวันที่
บทความนี้อธิบายแนวคิดทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย สิทธิจริงขึ้นกับสัญญา ใบอนุญาต และกฎหมายของแต่ละเขตอำนาจ
แหล่งอ้างอิงต้นทาง
เอกสารที่ใช้ตรวจสอบบทความ
- Ethereum EIP-721 — Non-Fungible Token Standardมาตรฐานเจ้าของ การโอน Token ID และ Metadata URI
- WIPO — Non-fungible tokens and copyrightความสัมพันธ์ระหว่าง NFT ผลงาน และการโอนลิขสิทธิ์
- WIPO — Blockchain for the IP ecosystemการใช้ Blockchain กับข้อมูลและสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งพร้อมเอกสารประกอบผ่าน หน้าติดต่อ